Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2: Về Quy định thi hành Điều lệ Đảng

Thứ 2, 13/04/2026 | 10:54:41 [GMT +7] A A

Sáng 13-4, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương trình bày Chuyên đề “Quy định thi hành Điều lệ Đảng”.

Thực tiễn thời gian qua, từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và thí điểm cấp ủy cấp xã là cấp ủy cấp trên trực tiếp; chuyển tổ chức đảng trực thuộc đảng ủy doanh nghiệp nhà nước về trực thuộc cấp ủy cấp xã; hạ cấp các tổ chức đảng trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh… đã xuất hiện nhiều tổ chức đảng có quy mô lớn (với nhiều đảng bộ, chi bộ trực thuộc, đông đảng viên) trực thuộc cấp ủy cấp xã hoặc cấp ủy cơ sở doanh nghiệp nhà nước; trong khi đó, các quy định hiện hành chưa bao quát hết các trường hợp này dẫn đến cấp ủy cấp xã, đảng ủy doanh nghiệp nhà nước phải thực hiện rất nhiều thủ tục hành chính trong công tác đảng, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Bên cạnh đó, cấp ủy cấp xã và đảng ủy doanh nghiệp nhà nước cùng gặp nhiều khó khăn trong triển khai các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo. Do vậy, bổ sung quy định thí điểm giao quyền nêu trên để tăng cường phân cấp, phân quyền, giảm bớt thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính linh hoạt, kịp thời trong lãnh đạo, chỉ đạo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và góp phần tạo điều kiện thuận lợi để cấp ủy cấp xã, đảng ủy doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức đảng trực thuộc hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ chính trị được giao.

Bổ sung quy định Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp khác với quy định trong Quy định thi hành Điều lệ Đảng của 6 đảng bộ mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh phù hợp với tình hình thực tiễn; Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan Trung ương của đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan Trung ương của hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ và các cơ quan ngành dọc ở địa phương.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tổ chức bộ máy tiếp tục được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh, gọn, mạnh, bảo đảm vừa đúng nguyên tắc, vừa sát với điều kiện thực tiễn, vừa đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức này hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Hai là: Về những nội dung tạo cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số trong Đảng, Ban Chấp hành Trung ương đã bổ sung một số quy định về: Thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên (Điểm 6.2.2); chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số (Tiểu mục 6.3)….

Việc bổ sung quy định nêu trên đang từng bước tạo cơ sở chính trị để đẩy mạnh chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đảng viên và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng. Việc số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung sẽ giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp ủy và cơ quan liên quan.

Trong thực tiễn thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện thí điểm sinh hoạt trực tuyến ở một số tổ chức đảng trong các trường hợp đặc biệt (dịch bệnh hoặc khi đảng viên công tác, học tập xa nơi sinh hoạt) đã khẳng định nhiều ưu điểm khi triển khai cách làm mới về thời gian, không gian, tăng khả năng tham gia đầy đủ của các đảng viên.

Ba là: Về điều động, chỉ định cấp ủy viên, Trung ương đã bổ sung, sửa đổi một số nội dung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác cán bộ, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức đảng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cấp ủy các cấp. Cụ thể:

Quy định “Trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả bí thư, phó bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định” (Điểm 16.2.2).

Xuất phát từ thực tiễn tại một số cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp khi có sự biến động về tổ chức, cán bộ (như điều động, luân chuyển, nghỉ hưu, thôi việc…) dẫn đến tình trạng chi bộ không còn đủ nhân sự cấp ủy để duy trì hoạt động; ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức sinh hoạt đảng, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng tại cơ sở. Do đó, bổ sung quy định về việc trao thẩm quyền cho cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định là cần thiết, kịp thời nhằm bảo đảm tính liên tục, không gián đoạn trong lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng.

Quy định “Trường hợp cần thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp có thể… chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy (chi bộ) cơ quan, đơn vị, tổ chức đó” (Điểm 16.2.3).

Quy định này nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với cơ quan, đơn vị, đồng thời bảo đảm thực hiện nhất quán mô hình “bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ quan, đơn vị”. Thực tiễn cho thấy, ở những nơi thực hiện tốt mô hình này sẽ có sự thống nhất cao trong lãnh đạo, điều hành, giảm tình trạng chồng chéo, phân tán trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Quy định “Thí điểm việc cấp ủy cấp trên khi chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy, giữ các chức danh lãnh đạo cấp dưới trực tiếp thì đồng thời chỉ định tham gia cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư cấp ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp ủy theo cơ cấu của cấp dưới các cấp” (Điểm 16.3.2).

Thực tiễn việc kiện toàn nhân sự trong thời gian qua cho thấy cùng một nhân sự nhưng phải thực hiện nhiều quy trình, thủ tục cho từng cấp, từng chức danh kiêm nhiệm theo cơ cấu dẫn đến chậm trễ, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cán bộ. Do đó, việc bổ sung nội dung này nhằm đổi mới quy trình công tác cán bộ, thuận lợi trong việc kiện toàn nhân sự cấp ủy, bảo đảm đồng bộ, giảm thủ tục hành chính và các bước trung gian, tăng tính chủ động của cấp trên, đồng thời vẫn giữ vững nguyên tắc, quy định của Đảng trong công tác cán bộ.

Bốn là: Về đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập thể thường trực đảng ủy. Nhằm tạo điều kiện xử lý công việc kịp thời, linh hoạt; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và rút ngắn thời gian, quy trình trong công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai công việc, theo thẩm quyền, Trung ương đã bổ sung quy định “Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định thí điểm về thành phần tập thể thường trực đảng ủy và phân cấp, ủy quyền cho tập thể thường trực đảng ủy: Các cơ quan Đảng Trung ương; Chính phủ; Quốc hội; Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; đảng uỷ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng ở bộ, ngành, cơ quan, tổ chức ở Trung ương; các cơ quan đảng cấp tỉnh; ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy để thực hiện nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy cùng cấp, cấp ủy cấp trên” (Mục 17).

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, việc bổ sung quy định này là bước thể chế hóa Kết luận số 210-KL/TW, ngày 12-11-2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh khối lượng công việc của các đảng ủy mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh, đảng ủy các bộ, ngành là rất lớn, tính chất công việc đa dạng, phức tạp, bao quát, liên thông, nhiều lĩnh vực…, có những công việc đòi hỏi phải được xử lý nhanh chóng, kịp thời.

Nếu tập trung toàn bộ về cấp ủy, ban thường vụ thảo luận, quyết định theo quy trình đầy đủ sẽ dẫn đến tình trạng quá tải, kéo dài thời gian xử lý, làm giảm tính chủ động, linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo; đồng thời, cấp ủy, ban thường vụ phải thực hiện rất nhiều công tác đảng vụ. Do đó, việc giao thẩm quyền cho tập thể thường trực giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và bảo đảm triển khai nhanh, kịp thời các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực hoạt động của các tổ chức đảng trong tình hình mới.

Đồng thời, Trung ương đã cho phép địa phương được thực hiện thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng và phải báo cáo Bộ Chính trị đồng ý chủ trương trước khi thực hiện (Mục 17). Quy định này thể hiện việc đổi mới tư duy lãnh đạo của Đảng theo hướng linh hoạt, chủ động và sát với thực tiễn; khuyến khích, tạo điều kiện để các cấp ủy địa phương, người đứng đầu dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung mạnh dạn đề xuất, thử nghiệm các mô hình mới phù hợp với đặc điểm, tình hình cụ thể của địa phương.

Việc yêu cầu báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị trước khi thực hiện vừa khuyến khích đổi mới, vừa bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, kiểm soát chặt chẽ, giữ vững nguyên tắc của Đảng; tránh tình trạng triển khai tùy tiện, thiếu kiểm soát hoặc không phù hợp với nguyên tắc, Điều lệ Đảng. Đây là cơ chế vừa khuyến khích đổi mới, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ về định hướng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống; đồng thời, tạo cơ sở quan trọng để chúng ta tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế trong thời gian tới.

Năm là, bổ sung quy định cụ thể, thống nhất về việc thực hiện nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc 5 năm một lần, bắt đầu thực hiện từ nhiệm kỳ chi bộ 2025 - 2030; cấp ủy cấp trên trực tiếp chỉ đạo chi bộ đã đại hội trong năm 2025 xây dựng hoặc bổ sung nhiệm vụ, kiện toàn bí thư, phó bí thư, chi ủy viên cho phù hợp” (Tiểu mục 23.1).

Việc bổ sung chính thức áp dụng quy định này nhằm thống nhất nhiệm kỳ 5 năm trong toàn hệ thống tổ chức đảng, bảo đảm sự đồng bộ giữa nhiệm kỳ chi bộ với nhiệm kỳ của cấp ủy cấp trên và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng nghị quyết, chương trình công tác dài hạn, gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị; góp phần nâng cao tính ổn định, chủ động và hiệu quả trong công tác lãnh đạo của chi bộ. Liên quan đến nội dung này, các chi bộ trực thuộc đã tổ chức đại hội nhiệm kỳ 2025 - 2027 cần thực hiện ngay việc rà soát, bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động của chi bộ nhiệm kỳ 5 năm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với nghị quyết của đại hội đảng bộ cấp trên và phù hợp thực tiễn.

Cụ thể hóa thành các quy định, hướng dẫn để thực hiện thống nhất trong Quý II/2026

Trưởng ban Tổ chức Trung ương đề nghị, sau hội nghị này, các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị nghiêm túc nghiên cứu, học tập và quán triệt toàn văn Quy định. Đồng thời, để các nội dung quy định đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, cùng với Quy định thi hành Điều lệ Đảng, Ban Bí thư cũng sẽ ban hành Hướng dẫn một số vấn đề cụ thể thi hành Điều lệ Đảng, Ban Tổ chức Trung ương ban hành các hướng dẫn chi tiết có liên quan về nghiệp vụ, đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị thực hiện nghiên cứu, học tập, quán triệt sâu sắc, tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ Quy định, hướng dẫn của Trung ương, bảo đảm giữ vững nguyên tắc của Đảng; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh theo thẩm quyền và báo cáo với Trung ương những vấn đề vượt thẩm quyền.

Các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của Trung ương, cấp ủy các cấp khẩn trương tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy hoàn thành việc thể chế hóa, cụ thể hóa nội dung Quy định thi hành Điều lệ Đảng thành các quy định, hướng dẫn để thực hiện thống nhất trong Quý II/2026, tập trung vào:

Sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy định, quyết định, hướng dẫn về điều động, chỉ định cấp ủy viên; về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, quy chế làm việc mẫu của các cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh để làm rõ thành phần tập thể thường trực và cơ chế phân cấp, ủy quyền; làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa tập thể cấp ủy, ban thường vụ và tập thể thường trực, bảo đảm thống nhất về thẩm quyền, phạm vi ủy quyền, quy trình thực hiện, chế độ báo cáo, cũng như cơ chế kiểm soát quyền lực, tránh tình trạng lạm quyền hoặc buông lỏng lãnh đạo.

Hướng dẫn và đôn đốc triển khai các nội dung về phương pháp, quy trình, thủ tục, nghiệp vụ, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin và việc tổ chức sinh hoạt đảng trên môi trường số để bảo đảm tính thống nhất, chặt chẽ, an toàn thông tin và giữ vững nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng, đồng thời, tạo thuận lợi cho các cấp ủy, cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy triển khai thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị của Đảng.

Nghiên cứu kỹ lưỡng, mạnh dạn đề xuất Bộ Chính trị cho thực hiện thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới phù hợp với đặc điểm, tình hình cụ thể của địa phương. Chủ động rà soát, cụ thể hóa Quy định, Hướng dẫn thi hành Điều lệ Đảng, các quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương, các ban, cơ quan của Đảng ở Trung ương thành các quy định, quyết định, quy trình, hướng dẫn cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, cơ quan, đơn vị để thực hiện. Đồng thời, căn cứ quy định này và các hướng dẫn có liên quan, chỉ đạo, hướng dẫn các chi bộ trực thuộc đã tổ chức đại hội nhiệm kỳ 2025 - 2027 khẩn trương rà soát, điều chỉnh, xây dựng, bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động của chi bộ nhiệm kỳ 2025 - 2030 trên cơ sở cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nghị quyết của đại hội đảng bộ cấp trên cho phù hợp; xem xét kiện toàn nhân sự bí thư, phó bí thư, chi ủy viên nhằm bảo đảm tính liên tục, thống nhất trong lãnh đạo, điều hành và thực hiện nhiệm vụ chính trị của chi bộ; nội dung này hoàn thành trong quý II/2026.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ, việc Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV ban hành Quy định thi hành Điều lệ Đảng lần này là bước chuẩn bị rất quan trọng cho việc tổng kết thực tiễn, đề xuất bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng cùng với bổ sung, sửa đổi Cương lĩnh Chính trị xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tại Đại hội XV của Đảng vào dịp 100 năm thành lập Đảng ta (1930 - 2030) theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Nguồn: baotintuc.vn